PHẦN 1
MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN TRONG GIÁO DỤC GIÁ TRỊ SỐNG KỸ NĂNG SỐNG
A. GIÁ TRỊ SỐNG:
I. KHÁI NIỆM GIÁ TRỊ SỐNG:
Trao đổi:
Những vấn đề nổi cộm thường gặp ở học sinh THCS?
- Nghiện game, thuốc lá, ma túy.
- Đua xe, vi phạm an toàn giao thông.
- Bạo lực học đường.
- Phạm pháp, băng nhóm.
- Yêu sớm, quan hệ tình dục nạo phá thai
- Chán học, đua đòi ăn chơi, bị xâm hại tình dục.
- Thiếu sự quan tâm của gia đình, vô lễ với thầy - cô - người lớn.
- Sống hưởng thụ, thiếu trách nhiệm.
- Mâu thuẫn với cha - mẹ, bạn bè, thầy – cô.
- Chưa biết cách bảo vệ sức khỏe của mình.
- Chưa hiểu biết về tâm lý, sinh lý của bản thân một cách đầy đủ.
- Gặp khó khăn khi giao tiếp, khi ra quyết định.
- Sống vô cảm, thiếu nghị lực.
THỰC TRẠNG
Trung tâm Nghiên cứu giới, gia đình và môi trường phát triển ( CGFED ) cho biết Việt Nam nằm trong 3 nước có tỉ lệ nạo phá thai cao nhất Thế giới ; 25% phụ nữ nạo phá thai chưa có gia đình.
Đặc biệt số ca nạo phá thai trong tuổi vị thành niên chiếm 20% ( 5% vị thành niên sinh con trước 18 tuổi ).
BẠO LỰC HỌC ĐƯỜNG
Theo báo cáo của các sở GD – ĐT, từ đầu năm học 2009 – 2010 đến nay trên toàn quốc đã xảy ra 1598 vụ việc học sinh đánh nhau.
Theo thống kê của các cơ quan chức năng từ năm 2003 đến nay trung bình mỗi năm xảy ra khoảng 1000 vụ tội phạm trong lứa tuổi vị thành niên. Tỉ lệ học sinh, sinh viên, và thanh thiếu niên phạm tội và vi phạm pháp luật chiếm khoảng ¼ tổng số vụ phạm pháp hình sự xảy ra trên toàn quốc. Năm 2009 xảy ra 9522 vụ, xử lí 14446 đối tượng trong đó số vụ cố ý gây thương tích là 1043 vụ với 2029 đối tượng.
TRẺ THIẾU GIÁ TRỊ SỐNG, KỸ NĂNG SỐNG
Có 95% các em chưa nhận thức đúng về kỹ năng sống.
77,7% chưa bao giờ được đào tạo, tập huấn về kỹ năng sống.
76,4% cho biết rất cần về tập huấn kiến thức kỹ năng sống và hầu hết các em lúng túng khi trả lời hoặc chưa biết cách xử lý các tình huống thường gặp trong cuộc sống.
NGUYÊN NHÂN
Môi trường sống và học tập của học sinh còn nhiều vấn đề : thầy cô chưa thật sự là tấm gương sáng, cha mẹ còn thiếu nhiều kiến thức về nuôi dạy con ( nuông chiều con quá mức -> trẻ sống ích kỷ ) cộng đồng chưa thật sự tuân thủ quy định chung, hội nhập kinh tế quốc tế, phát triển tâm sinh lý của trẻ. . .
Hoạt động giáo dục GTS, KNS chưa được quan tâm đúng mức, xem giáo dục KNS, GTS là việc phụ. . .
BIỆN PHÁP
Đẩy mạnh cuộc vận động xây dựng THTT học sinh tích cực.
Thay đổi nhận thức, trang bị kiến thức cho giáo viên chuẩn bị cho việc giảng dạy GTS, KNS vào năm 2015 khi thay SGK
Phải giáo dục GTS trước khi giáo dục KNS cho học sinh bằng những con đường khác nhau như :
- Nội dung độc lập (môn học, hoạt động, môn tự chọn. . .)
- Tích hợp vào các môn học và các hoạt động chính khóa ( ngoài giờ lên lớp, hướng nghiệp)
- Thông qua công tác chủ nhiệm lớp
- Lồng ghép vào các hoạt động ngoại khóa các CLB, các hoạt động Đoàn Hội, Đội
- Thông qua các hoạt động xã hội tình nguyện nhân đạo, công tác y tế học đường
- Các hoạt động văn hóa nghệ thuật hội họa điêu khắc
- Qua giáo dục tác động đến gia đình học sinh, các lực lượng giáo dục các tổ chức xã hội có chức năng giáo dục
- Suy ngẫm. . .
Thông tin về các nước có nền GD phát triển
Nước Úc:
HS được tự trình bày với GV khi gặp khó khăn, vướng mắc
GV như là người cha, người mẹ, người bạn của HS
GV có trách nhiệm phát hiện và phát triển tối đa các năng khiếu, năng lực của HS
Nước Singapore:
Mỗi tuần nhà trường tổ chức 1 buổi giao lưu quốc tế; HS tự giới thiệu về văn hóa, trang phục, nghệ thuật của đất nước mình
Việc GD GTS – KNS cho HS được coi trọng
HS phải tham gia nhiều hoạt động khác ngoài giờ học văn hóa; trải nghiệm các GTS-KNS
GD toàn diện được thực hiện rất tốt.
II. Khái niệm giá trị sống
(hay giá trị cuộc sống):
Trao đổi
Thầy, cô hãy suy nghĩ trong một phút và sau đó kể tên những giá trị mà thầy cô cho là quan trọng trong cuộc sống?
Giá trị sống là những điều mà một con người cho là tốt, là quan trọng, phải có cho bằng được và vì thế giá trị sống chi phối hành vi hướng thiện của con người.
Trích lời của Bà Trish Summerfield –
GĐ TTGDGTS Việt Nam
Giá trị sống (Living Values) là sống với từng giá trị chứ không phải chỉ là nói về các giá trị đó. Cũng như khi chúng ta dạy học, chúng ta phải quan tâm đến những việc chúng ta làm chứ không chỉ là những điều chúng ta nói, phải quan tâm đến tâm trạng của đối tượng chứ không chỉ kết quả của hoạt động. Giá trị là gốc còn kỹ năng chỉ là phần ngọn. Vì vậy, dạy về giá trị sống là dạy cái gốc rễ của cuộc sống, là dạy cho mọi người cách sống với nhau bằng tình yêu thương và sự tôn trọng.
Nói tóm lại :
II. MỐI QUAN HỆ GIỮA GIÁ TRỊ SỐNG VÀ NHỮNG KHÁI NIỆM KHÁC:
1. Giá trị sống với định hướng cuộc sống:
2. Giá trị sống và thái độ:
3. Giá trị sống và sự thỏa mãn:
1. Giá trị sống với định hướng cuộc sống:
- Không gì buồn chán bằng một cuộc sống không định hướng! Không gì thất vọng bằng một cuộc đời không Lý Tưởng, không Lẽ Sống! Sống mà không biết tại sao mình sống! Sống mà không biết mình sẽ đi về đâu là điều làm cho con người chán chường, khổ đau và thất vọng nhất.
- Sống trên đời, ai trong chúng ta cũng cần phải có một Lý Tưởng cho cuộc sống. Lý Tưởng đó định hướng cuộc đời ta. Lý Tướng đó nuôi dưỡng và hướng dẫn chúng ta, cũng như đem lại cho chúng ta sức mạnh để kiên trì trong cuộc sống. Ðặc biệt Lý Tưởng đó sẽ cung cấp cho ta nghị lực cần thiết để vượt qua mọi thương đau và thử thách trên đường đời.
2. Giá trị sống và thái độ:
- Nếu niềm tin do thái độ sống đúng đắn mang lại sẽ dẫn lối cho hành động. Và chỉ có thông qua hành động, chúng ta mới có thể biến những khát vọng thành hiện thực.
- Để chắc chắn rằng mình sẽ luôn bắt đầu một ngày mới với một thái độ sống tích cực, hãy thường tự mỉm cười với chính mình và thầm cảm ơn cuộc sống đã cho ta thêm một ngày nữa để yêu thương, để biết hân hoan chờ đón những điều mới mẻ đang đến. Chúng ta thấy rằng khi bắt đầu ngày mới với một thái độ tuyệt vời như thế thì một ngày đối với chúng ta thật đẹp, thật ý nghĩa.


Thái độ sống là một sức mạnh tiềm ẩn trong mỗi con người. Nó có thể đúng đắn hay sai lầm, tất cả phụ thuộc vào cách bạn suy nghĩ - Khuyết danh
Bạn không thể kiểm soát được mọi tình huống xảy ra. Nhưng bạn hoàn toàn có thể kiểm soát được suy nghĩ và thái độ của mình - Charles Popplestone
Mọi khó khăn, trở ngại sẽ khơi dậy khả năng tiềm ẩn trong mỗi chúng ta - Jeff Keller
Một ví dụ: Chồng của Ly hôm nay về muộn. Hai cách phỏng đoán sau đây của Ly sẽ mang tới những kết quả trái ngược nhau.
Cách một: Chắc là lại đi uống rượu với bạn bè? Hay đi hẹn hò với cô thư ký? Hay bị tai nạn xe?…
Cơ thể: nét mặt thể hiện sự lo lắng, căng thẳng, lời nói cáu gắt, đứng ngồi không yên, gọi điện cho hàng xóm, bố mẹ, bạn bè và khi chưa có kết quả thì bất an và giận dữ.
Các mối quan hệ: hàng xóm, bố mẹ và bạn bè cũng bị bận tâm và suy nghĩ về vấn đề của gia đình Ly.
Bầu không khí: trong nhà trở nên căng thẳng, bức bối và nặng nề.
Cách hai: Có lẽ cơ quan có việc đột xuất! Hay gặp gỡ bạn bè để tạo mối quan hệ! Hay về thăm bố mẹ bên ấy!
Chúng ta không bàn về lý do thật sự tại sao chồng Ly về muộn, nhưng rõ ràng là với cách nghĩ tích cực này thì Ly đã không tự tạo một áp lực gì cho mình và cho xung quanh ít nhất là trong khoảng thời gian trước khi chồng về.
Đó là lý do vì sao chúng ta dễ dàng cảm nhận được sự tươi vui ấm cúng khi đến những gia đình hạnh phúc ngược lại sẽ thấy khó chịu và ngột ngạt với bầu không khí thường xuyên xung đột, thiếu vắng sự thương yêu.
“10% cuộc sống của bạn là do những gì bạn tạo ra, còn 90% còn lại tùy thuộc vào cách bạn suy nghĩ và cảm nhận.”
- Irving Berlin.
3. Giá trị sống và sự thỏa mãn
Bạn chỉ đạt được sự thỏa mãn thật sự trong công việc, trong cuộc sống, trong các mối quan hệ, nếu: kĩ năng sống của bạn ngày càng trở nên tinh tế, điêu luyện hơn, hứng thú của bạn được thỏa mãn, nhân cách của bạn được tôn trọng, giá trị sống của bạn được bảo toàn.
Chỉ cần thiếu 1 trong 4 yếu tố nói trên, bạn khó có một sự hài lòng tuyệt đối.
III. KHÁM PHÁ GIÁ TRỊ SỐNG CỦA CON NGƯỜI NHƯ THẾ NÀO?
Thảo luận nhóm
Từ khái niệm trên, anh chị hãy liệt kê những từ có ý nghĩa tốt ( giá trị sống; phẩm chất ).

CÁC GIÁ TRỊ SỐNG/PHẨM CHẤT
Chăm chỉ, chân thật, chịu khó, công bằng, độ lượng, đoàn kết, dũng cảm.
Giản dị, giúp đỡ, ham học, hiểu biết, hòa nhã, hòa đồng, hoạt bát, hợp tác, khiêm tốn, khoan dung.
Kiên nhẫn, lôi cuốn, linh hoạt, năng động, ngăn nắp, nghĩa tình, ngoan ngoãn, nhiệt tình.
Quyết tâm, rộng lượng, sáng tạo, tha thứ, thân thiện, thẳn thắn, thông cảm, thông minh, tích cực, tin cậy, tôn trọng, tốt bụng.
Trách nhiệm, trong sạch, trung thành, trung thực, tự tin, tự do, vâng lời, vui vẻ, yêu thương.
*Khám phá và phát triển các giá trị
toàn cầu cho một thế giới tốt đẹp hơn
Hòa bình
Tôn trọng
Yêu thương
Hạnh phúc
Tự do
Trung thực
Khiêm tốn
Đoàn kết
Hợp tác
Khoan dung
Trách nhiệm
Giản dị
Phân loại giá trị sống
HÒA BÌNH
- Hòa bình không đơn giản chỉ là  không có chiến tranh. Hòa bình là khi chúng ta đang sống hòa thuận và không có sự đấu đá lẫn nhau. Nếu mỗi người trong thế giới được yên ổn, đó sẽ là một thế giới hòa bình.

- Hòa bình còn có nghĩa là đang sống sự thinh lặng nội tâm. Hòa bình là tình trạng bình tĩnh và thư thái của trí óc.

Hòa bình bắt đầu nơi mỗi người chúng ta. Xuyên qua thinh lặng và sự suy nghĩ đúng đắn về ý nghĩa của nó, chúng ta có thể tìm được nhiều cách mới mẻ và sáng tạo để tạo thuận lợi cho sự hiểu biết về các mối quan hệ và sự hợp tác với tất cả mọi người.

Hòa bình cần phải bắt đầu từ mỗi người chúng ta. Thông qua sự suy ngẫm lặng lẽ và nghiêm túc về ý nghĩa của hòa bình, những cách thức mới mẻ và sáng tạo có thể dược phát hiện để nuôi dưỡng sự hiểu biết, tình bạn và tinh thần hợp tác giữa các dân tộc.
Javier Peres de Cuellar - Tổng thư ký Liên hợp quốc
1. HÒA BÌNH
Tôn trọng trước hết là tự trọng – là biết rằng tự bản chất tôi có giá trị. Một phần của tự trọng là nhận biết những phẩm chất của chính tôi. Tôn trọng là lắng nghe người khác. Tôn trọng là biết người khác cũng có giá trị như tôi. Tôn trọng chính bản thân là nguyên nhân làm tăng trưởng về sự tin cậy lẫn nhau.

- Khi chúng ta tôn trọng chính mình, thì dễ dàng để tôn trọng người khác. Những ai biết tôn trọng sẽ nhận đuợc sự tôn trọng. Hãy biết rằng mỗi người đều có giá trị và khi thừa nhận giá trị của người khác thì thế nào cũng chiếm được sự tôn trọng nơi người khác.

- Một phần của sự tôn trọng là ý thức rằng tôi có sự khác biệt với người khác trong cách đánh giá.
2. TÔN TRỌNG

- Yêu người khác nghĩa là bạn muốn điều tốt cho họ. Yêu là biết lắng nghe; yêu là chia sẻ. Albert Enstein nói: “Nhiệm vụ của chúng ta là phải một cách tự do nơi chính bản thân nhân rộng ra xung quanh ta lòng trắc ẩn bao trùm tất cả cuộc sống của con người và thiên nhiên.”
- Bạn thật đáng yêu (đáng được yêu) và có khả năng yêu – và tôi cũng thế. Khi tôi yêu thương trọn vẹn, giân dữ sẽ tránh xa.
3. YÊU THƯƠNG
- Tình yêu là giá trị làm cho mối quan hệ giữa chúng ta trở nên tốt hơn. Lep Tonstoy viết: “Luật của cuộc sống ở trong sự tử tế của tâm hồn chúng ta. Nếu con tim của chúng ta trống rỗng thì không có luật nào hay tổ chức nào có thể lấp đầy.”
KHOAN DUNG
Khoan dung là tôn trọng qua sự hiểu biết lẫn nhau.  Hòa bình là mục tiêu, khoan dung là phương pháp. Có khoan dung là bạn trở nên cởi mở và chấp nhận sự khác biệt với những vẻ đẹp của nó.

Mầm mống của sự cố chấp là sợ hãi và dốt nát. Hạt giống khoan dung và yêu thương cần được tưới chăm bởi lòng trắc ẩn và sự ân cần quan tâm đến nhau. Người khoan dung thì biết rút ra những điều tốt nơi người khác cũng như trong các tình thế. Khoan dung là nhìn nhận cá tính và sự đa dạng
trong khi vẫn biết dàn xếp mầm mống gây chia rẽ, bất hòa và tháo gỡ ngòi nổ của sự căng thẳng được tạo ra bởi sự dốt nát.

- Kiên nhẫn là khả năng để đương đầu với hoàn cảnh khó khăn. Khi chịu đựng những phiền phức của cuộc sống là đi tới, soi giọi và tạo ra ánh sáng mới để tiến lên.
4. KHOAN DUNG
TRUNG THỰC
- Nói ngắn gọn: Trung thực là nói sự thật. Khi trung thực tôi cảm thấy tâm hồn trong sáng và nhẹ nhàng. Một người trung thực và chân chính thì xứng đáng được tin cậy.

- Trung thực thể hiện trong tư tưởng, lời nói và hành động thì đem lại sự hòa thuận. Trung thực là sử dụng tốt những gì được ủy thác cho bạn. Trung thực là cách xử sự tốt nhất. Đó là một mối quan hệ sâu xa giữa sự lương thiện và tình bạn.

- Khi sống trung thực, bạn có thể học và giúp người khác học cách biết trao tặng. Tính tham lam đôi khi là cội rễ của sự bất lương. Đó là đủ cho những người cần, nhưng không bao giờ thỏa mãn cho kẻ tham lam. Khi nhận thức được về mối quan hệ với nhau, chúng ta nhận ra được tầm quan trọng của lòng trung thực.
5. TRUNG THỰC
6. KHIẾM TỐN
- Khiêm tốn là ăn ở, nói năng, làm việc một cách nhẹ nhàng và đơn giản và có hiệu quả. Khiêm tốn gắn liền với tự trọng. Khiêm tốn là khi bạn nhận biết khả năng, uy thế của mình, nhưng không khoác lác khoe khoang. Khi bạn khiêm tốn, tính kiêu ngạo phải trốn xa.

- Một người khiêm tốn tìm được niềm vui khi lắng nghe người khác. Khi quân bình được giữa tự trọng và khiêm tốn, tôi có được sức mạnh tâm hồn để tự điều khiển và kiểm soát chính mình. Khiêm tốn làm cho một người trở nên vĩ đại trong trái tim của nhiều người. Khiêm tốn tạo nên một trí óc cởi mở.

- Bằng khiêm tốn bạn có thể nhận ra sức mạnh của bản thân và khả năng của người khác.
6. KHIẾM TỐN
HỢP TÁC
- Hợp tác là khi mọi người biết làm việc chung với nhau và cùng hướng về một mục tiêu chung. Một người biết hợp tác thì có những lời lẽ tốt đẹp và cảm giác trong sáng về người khác cũng như đối với nhiệm vụ.

- Thỉnh thoảng có một ý tưởng là cần thiết, thỉnh thoảng cần đưa ra ý tưởng của chúng ta. Thỉnh thoảng chúng ta cần được chỉ dẫn và cần nghe theo một ý tưởng. Hợp tác phải được chỉ đạo bởi nguyên tắc về sự tôn trọng lẫn nhau.

- Một người biết hợp tác sẽ nhận được sự hợp tác. Khi có yêu thương thì có sự hợp tác. Khi nhận thức được những giá trị của cuộc sống, tôi có khả năng tạo ra sự hợp tác.

- Sự can đảm, sự quan tâm, sự chăm sóc, và sự đóng góp là sự chuẩn bị đầy đủ cho việc tạo ra sự hợp tác.
7. HỢP TÁC
HẠNH PHÚC????
Hạnh phúc là trạng thái bình an của tâm hồn khiến con người không có những thay đổi đột ngột hay bạo lực. Khi trao hạnh phúc thì nhận được hạnh phúc. Khi bạn hy vọng, đó là lúc hạnh phúc. Khi tôi yêu thương sự bình an nội tâm và hạnh phúc chợt đến ngay.

Nói những lời tốt đẹp về mọi người đem lại hạnh phúc nội tâm. Những hành động trong sáng và quên mình sẽ đem đến hạnh phúc. Hạnh phúc lâu bền là trạng thái của sự hài lòng bên trong.

Khi hài lòng với chính mình, bạn sẽ cảm nhận được hạnh phúc. Khi những lời nói của tôi là “những bông hoa thay vì những hòn đá”, tôi đem lại hạnh phúc cho thế giới.

- Hạnh phúc sinh ra hạnh phúc. Buồn rầu tạo ra buồn sầu.
8. HẠNH PHÚC


9. TRÁCH NHIỆM
Trách nhiệm là việc bạn góp phần của mình vào công việc chung. Trách nhiệm là đang thực hiện nhiệm vụ với lòng trung thực.
Muốn có hòa bình, chúng ta phải có trách nhiệm tạo ra sự yên ổn. Muốn có một thế giới hài hòa, chúng ta phải có trách nhiệm chăm sóc thiên nhiên. Một người được coi là có trách nhiệm khi người ấy đồng ý góp phần để gánh vác công việc chung với các thành viên khác.
GiẢN DỊ
- Giản dị là sống một cách tự nhiên, không giả tạo. Khi bạn quan sát thiên nhiên bạn sẽ biết giản dị là như thế nào.

- Giản dị thì tốt đẹp. Giản dị là chấp nhận hiện tại và không làm mọi điều trở nên phức tạp. Người giản dị thì thích suy nghĩ và lập luận rõ ràng. Giản dị dạy chúng ta biết tiết kiệm – biết thế nào là sử dụng tài nguyên, tiềm năng một cách khôn ngoan; biết hoạch định đường hướng cho tương lai. Giản dị giúp bạn kiên nhẫn, làm nảy sinh tình bạn và khả năng nâng đỡ.

- Giản dị là hiểu rõ giá trị của những vật chất dù nhỏ bé nhất trong cuộc sống.
10. GiẢN DỊ
TỰ DO
- Tất cả mọi người đều có quyền tự do. Trong sự tự do ấy, mỗi người có bổn phận tôn trọng quyền lợi của những người khác. Tự do tinh thần là một kinh nghiệm khi tôi có những suy nghĩ tích cực về tất cả, kể cả về chính tôi.Tự do thuộc lãnh vực của lý trí và tâm hồn.

- Tự do là một món quà quý giá. Chỉ có thể tự do thật sự khi các quyền lợi quân bình với những trách nhiệm. Có tự do thực sự khi mọi người có được quyền bình đẳng
11. TỰ DO
12. ĐOÀN KẾT
Đoàn kết là sự hòa thuận, thân ái, đồng lòng, nhất trí của mỗi người trong một nhóm.
Đoàn kết là cùng chung sức thực hiện một công việc vì một mục đích chung nào đó.
Nếu biết đoàn kết sẽ làm cho công việc trở nên dễ dàng hơn. Đoàn kết sẽ tạo nên sức mạnh to lớn chiến thắng mọi khó khăn thử thách.
Đoàn kết giúp cho mọi người gần gũi, thân ái với nhau hơn, tạo ra nhiều niềm vui trong cuộc sống.
12. ĐOÀN KẾT
Kết luận
Giá trị sống là hệ thống giá trị cá nhân ảnh hưởng đến suy nghĩ đến thái độ, cảm xúc và hành vi của con người
Giá trị sống như gốc rễ của một thân cây
Nếu gốc rễ được chăm sóc tốt thì cây sẽ phát triển mạnh mẽ
Giá trị sống là năng lực tâm lý xã hội, giúp cá nhân giải quyết có hiệu quả những nhu cầu ( sống; học tập; lao động; vui chơi ) và thách thức ( tệ nạn, căng thẳng, mâu thuẩn,. . .)
B. KỸ NĂNG SỐNG
1. MỘT SỐ THUẬT NGỮ THƯỜNG DÙNG

Kỹ năng là gì? Có nhiều cách định nghĩa khác nhau về kỹ năng. Những định nghĩa này thường bắt nguồn từ góc nhìn chuyên môn và quan niệm cá nhân của người viết. Tuy nhiên hầu hết chúng ta đều thừa nhận rằng kỹ năng được hình thành khi chúng ta áp dụng kiến thức vào thực tiễn. Kỹ năng học được do quá trình lặp đi lặp lại một hoặc một nhóm hành động nhất định nào đó. Kỹ năng luôn có chủ đích và định hướng rõ ràng.
Vậy, Kỹ năng là năng lực hay khả năng của chủ thể thực hiện thuần thục một hay một chuỗi hành động trên cơ sở hiểu biết (kiến thức hoặc kinh nghiệm) nhằm tạo ra kết quả mong đợi.
Hiện nay, chúng ta gặp một số thuật ngữ như kỹ năng sống, kỹ năng xã hội, kỹ năng mềm và kỹ năng cứng. Giữa các kỹ năng này có điểm gì chung, điểm khác biệt là gì?
1. Kỹ năng mềm và kỹ năng cứng.
a. Kỹ năng mềm.
Kỹ năng mềm (Soft skills) là thuật ngữ dùng để chỉ các kỹ năng quan trọng trong cuộc sống con người như: kỹ năng sống, giao tiếp, lãnh đạo, làm việc theo nhóm, kỹ năng quản lý thời gian, thư giãn, vượt qua khủng hoảng, sáng tạo và đổi mới… là những thứ thường không được học trong nhà trường, không liên quan đến kiến thức chuyên môn, không thể sờ nắm, không phải là kỹ năng cá tính đặc biệt mà phụ thuộc chủ yếu vào cá tính của từng người. Chúng quyết định bạn là ai, làm việc thế nào, là thước đo hiệu quả cao trong công việc.
Kỹ năng mềm (Soft skills) còn mô tả những đặc tính riêng về tính cách của người xin việc như sự duyên dáng trong giao tiếp, sự thân thiện và tinh thần lạc quan. Kỹ năng mềm (Soft skills) bổ trợ cho kỹ năng cứng “hard skills”, là những kỹ năng chính nhà tuyển dụng yêu cầu ở ứng viên.

Kỹ năng mềm (Soft skills) ngày càng được đánh giá cao. Rất nhiều nhà tuyển dụng xem trọng những kỹ năng thiên về tính cách này và xem đây là một trong những yêu cầu tuyển dụng quan trọng.
Như vậy, cuộc sống hiện đại với môi trường làm việc ngày càng năng động, nhiều sức ép và tính cạnh tranh thì kỹ năng mềm là một yếu tố không thể thiếu đặc biệt với người trẻ.
b. Kỹ năng cứng.
Kỹ năng "cứng" (Hard skills) thường được hiểu là những kiến thức, đúc kết và thực hành có tính chất kỹ thuật nghề nghiệp. Kỹ năng cứng được cung cấp thông qua các môn học đào tạo chính khóa, có liên kết lô-gich chặt chẽ, và xây dựng tuần tự. Thời gian để có được kỹ năng cứng thường rất dài, hàng chục năm, bắt đầu từ những kiến thức-kỹ năng cơ bản ở nhà trường phổ thông qua các cấp như: Tư duy hình học, tư duy ngôn ngữ-văn phạm, các hệ thống khái niệm lý thuyết cơ bản vật lý-hóa học-sinh học-toán học... và những kiến thức kỹ năng này được phát triển dần lên các mức độ cao hơn, thông qua giảng dạy, thực hành và tự học một cách hệ thống.
Đối với các kỹ năng cứng, khả năng tự tìm hiểu toàn bộ gần như không thể, mà người ta bắt buộc phải trải qua những giai đoạn có xây dựng tính hệ thống của tư duy lô-gich và dựa trên "vai các nhà khổng lồ." Thông thường, vai trò của giáo dục chính thức đặc biệt quan trọng để hình thành kỹ năng cứng dần theo thời gian, cho tới khi đạt tới năng lực tự học.
Vì quá trình rèn luyện dài, vất vả và đi kèm với những kỳ thi chứng minh khả năng đã vượt qua các mức độ nhất định, các kỹ năng cứng được dành nhiều thời gian hơn kỹ năng mềm; và về tuần tự thời gian, thường được đầu tư trước khi sở hữu kỹ năng mềm trong cuộc sống. Thực tế cho thấy người thành đạt chỉ có 25% là do những kiến thức chuyên môn, 75% còn lại được quyết định bởi những kỹ năng mềm họ được trang bị. Kỹ năng cứng tạo tiền đề, và kỹ năng mềm tạo nên sự phát triển. Chìa khóa dẫn đến thành công thực sự là bạn phải biết kết hợp cả hai kỹ năng này.
2. Kỹ năng sống và kỹ năng xã hội.
a. Kỹ năng xã hội:

Kỹ năng xã hội là sự thân thiện có kèm theo nó một mục đích: thúc đẩy những người khác đi theo hướng bạn muốn, dù đó là thái độ đồng tình về một chiến lược tiếp thị theo đường hướng mới, hoặc thái độ hưởng ứng đối với việc cho ra đời một sản phẩm mới.
Những người có kỹ năng xã hội thường tạo ra được một phạm vi rộng các mối quan hệ quen biết, và họ có tài tìm ra được tiếng nói chung với hết mọi loại người khác nhau – nói cách khác, họ có sở trường trong việc tạo ra tình trạng đồng thuận. Điều này không có nghĩa rằng họ không ngừng tìm cách xã hội hóa tiếng nói đồng thuận ấy, nhưng có nghĩa rằng họ luôn hành động dựa theo cái giả thiết cho rằng không ai có thể một mình mà hoàn tất được những việc quan trọng. Những người này luôn có sẵn cho mình một mạng lưới các mối quan hệ, để khi cần làm việc gì đó thì họ có thể dùng đến được.
So với các yếu tố khác trong trí tuệ cảm xúc, thì kỹ năng xã hội nằm ở vị trí cao nhất. Thường dễ làm chủ được cách rất hiệu quả các mối quan hệ khi ta hiểu rõ và kiểm soát được các thứ cảm xúc nơi chính bản thân và có thể cảm thấu được tâm tư tình cảm của những người khác. Ngay cả động lực thúc đẩy cũng góp tay vào việc kiến thiết nên kỹ năng xã hội.
Phải nhớ rằng những người được thúc đẩy do lòng khát khao đạt đến thành tựu thường dễ có thái độ lạc quan, cả trong những lúc phải đối diện với tình trạng thoái bộ hoặc thất bại. Khi ta có tinh thần lạc quan, thì "nhiệt lực" của ta sẽ tỏa lan khắp trên các cuộc đối thoại cùng các cuộc giao tiếp xã hội khác ta thường gặp trong đời sống hằng ngày.
Kỹ năng xã hội rất quan trọng và được xem là một trong các yếu tố của chỉ số thông minh cảm xúc (EQ). Theo Daniel Goleman- tác giả của cuốn “ Thông minh cảm xúc” (Emotional Intelligence) thì các kỹ năng xã hội bao gồm:
- Kỹ năng gây ảnh hưởng: Vận dụng thành thạo các chiến thuật hiệu quả để thuyết phục.
- Kỹ năng giao tiếp: Lắng nghe cởi mở và tạo thông điệp thuyết phục.
- Kỹ năng quản lý xung đột: Đàm phán và giải quyết vấn đề bất đồng.

- Kỹ năng lãnh đạo: Khích lệ và dẫn dắt các cá nhân và nhóm.
- Kỹ năng khởi xướng thay đổi: Khởi đầu thay đổi hoặc quản lý thay đổi.
- Kỹ năng xây dựng quan hệ: Nuôi dưỡng các mối quan hệ ràng buộc.
- Kỹ năng cộng tác và hợp tác: Làm việc với những người khác vì mục tiêu chung.
- Kỹ năng làm việc đồng đội: Tạo sự cộng hưởng sức mạnh trong đội để theo đuổi các mục tiêu tập thể.
b. Kỹ năng sống:
Kỹ năng sống là năng lực tâm lý xã hội, giúp cá nhân giải quyết hiệu quả các vấn đề của cuộc sống. Kỹ năng sống giống như cành lá tốt tươi giúp chống chọi những thử thách, gian nan.
Theo UNESCO, kỹ năng sống gắn với bốn trụ cột của giáo dục đó là :
- Học để biết (learn to know) gồm các kỹ năng tư duy như: tư duy phê phán, tư duy sáng tạo, ra quyết định, giải quyết vấn đề, nhận thức được hậu quả…
- Học để làm (learn to do) gồm các kỹ năng thực hiện công việc và làm nhiệm vụ như: kỹ năng đặt mục tiêu, đảm nhận trách nhiệm…
- Học để cùng chung sống (learn to live toghether) gồm các kỹ năng xã hội như: giao tiếp, thương lượng. tự khẳng định, hợp tác, làm việc theo nhoám, thể hiện sự cảm thông;
- Học làm người (learn to be) gồm các kỹ năng cá nhân như ứng phó với căng thẳng, kiểm soát cảm xuác, tự nhận thức, tự tin….
Như vậy, kỹ năng sống là tất cả những kỹ năng cần có giúp cá nhân học tập, làm việc có hiệu quả hơn, sống tốt hơn. Có hàng trăm kỹ năng sống khác nhau. Tùy theo hoàn cảnh, môi trường sống, điều kiện sống mà người ta dạy cho HS những kỹ năng thiết yếu khác nhau.

Ví dụ: HS ở đồng bằng sông Cửu Long cần được dạy kỹ ăng bơi lội, đi xuồng, ghe… hơn là kỹ năng sử dụng các phương tiện giao thông công cộng. Các em đường phố cần được dạy kỹ năng tự bảo vệ bản thân, phòng chống xâm hại tình dục, kỹ năng từ chối ( khi được mời thử ma túy, bỏ học…)
II – CÁC KỸ NĂNG SỐNG ĐƯỢC NGHIÊN CỨU VÀ TRIỂN KHAI
1. Kết quả nghiên cứu về giáo dục kỹ năng sống.
- Biết hợp tác tốt trong đội, nhóm.
- Có lối sống lành mạnh, nhận thấy trách nhiệm về sức khỏe của mình.
- Giải quyết mâu thuẩn một cách hoà bình.
-Biết phân tích có phán đoán các giá trị, quy chuẩn trong truyền thống và ngoài xã hội.
- Thành công hơn trong các cuộc phóng vấn xin việc làm.
- Biết tự khẳng định và xử sự bình đẳng.
- Biết biểu lộ bao dung, sự tôn trọng người khác.
- Ý thức về giá trị bản thân.
- Nhạy bén đối với các vấn đề giới, tôn trọng quyền con người.
- Biết quan tâm đến nhu cầu của người khác và sẳn sàng giúp đỡ họ.
1. Kỹ năng học và tự học (Learning to learn)
2. Kỹ năng lãnh đạo bản thân và hình ảnh cá nhân (Self leadership & Personal branding)
3. Kỹ năng tư duy sáng tạo và mạo hiểm (Initiative and enterprise skills)
4. Kỹ năng lập kế hoạch và tổ chức công việc (Planning and organising skills)
5. Kỹ năng lắng nghe (Listening skills)
6. Kỹ năng thuyết trình (Presentation skills)
7. Kỹ năng giao tiếp và ứng xử (Interpersonal skills)
8. Kỹ năng giải quyết vấn đề (Problem solving skills)
9. Kỹ năng làm việc đồng đội (Teamwork)
I0. Kỹ năng đàm phán (Negotiation skills)
10 kỹ năng cơ bản
2. Các loại mục tiêu kỹ năng sống hướng tới.
- Nhóm kỹ năng sống với mục tiêu tác động đến “trái tim”
a. Kỹ năng quan hệ
b. Kỹ năng quan tâm
a. Kỹ năng tư duy.
b. Kỹ năng quản lý.
- Nhóm kỹ năng sống với mục tiêu tác động đến “sức khỏe”
a. Kỹ năng sinh tồn.
b. Kỹ năng xây dựng hình ảnh bản thân (being).
- Nhóm kỹ năng sống với mục tiêu tác động đến “cái đầu”
- Nhóm kỹ năng sống với mục tiêu tác động đến “đôi tay”
a. Kỹ năng làm việc.
b. Kỹ năng cống hiến.
III. MỐI QUAN HỆ GIỮA GIÁ TRỊ SỐNG VÀ KỸ NĂNG SỐNG
- Kỹ năng sống là công cụ hình thành và thể hiện giá trị sống.
- Gía trị sống là nền tảng hình thành kỹ năng sống.
GTS là hệ thống giá trị cá nhân ảnh hưởng đến suy nghĩ, thái độ, cảm xúc và hành vi của ta.
Giá trị giống như gốc rễ của một thân cây. Nếu gốc rễ được chăm sóc tốt, thì cây sẽ phát triển mạnh mẽ.
KNS là năng lực tâm lý xã hội, giúp cá nhân giải quyết hiệu quả các vấn đề của cuộc sống.
Kỹ năng sống giống như cành lá tốt tươi giúp chống chọi những thử thách, gian nan.