Các thành phần biệt lập

(Bài giảng chưa được thẩm định)
Nguồn:
Người gửi: Võ Minh Nhựt (trang riêng)
Ngày gửi: 17h:29' 02-10-2012
Dung lượng: 1.1 MB
Số lượt tải: 39
Số lượt thích: 0 người




NGỮ VĂN 9
GV: NGUYỄN DUY NINH
PHÒNG GD & ĐT HUYỆN CÁI BÈ
TRƯỜNG THCS TT CÁI BÈ
2
1. Nhắc lại nội dung hai thành phần biệt lập: cảm thán, tình thái?
KIỂM TRA BÀI CŨ
3
2. Tìm các thành phần biệt lập (cảm thán, tình thái) trong hai đoạn trích sau:
a. Chao ôi, bắt gặp một con người như anh ta là một cơ hội hãn hữu cho sáng tác …
( Lặng lẽ Sa Pa – Nguyễn Thành Long)
b. Chắc rằng chiều hướng này sẽ ngày càng gia tăng. Những tiến bộ về khoa học và công nghệ, sự giao thoa, hội nhập giữa các nền kinh tế chắc chắn sẽ sâu rộng hơn nhiều.
( Chuẩn bị hành trang vào thế kỉ mới – Vũ Khoan)
KIỂM TRA BÀI CŨ
ĐÁP ÁN
a. Cảm thán: Chao ôi
b. Tình thái : Chắc rằng, chắc chắn
Tuần 23 - Tiết 106
Tiếng Việt
CÁC THÀNH PHẦN BIỆT LẬP
(Tiếp theo)
5
I/ THÀNH PHẦN GỌI - ĐÁP:
1. Ví dụ: Đoạn trích: SGK/Tr 31
a. Này, các bác có biết mấy hôm nay súng nó bắn ở đâu mà nghe rát thế không?
b. Các ông, các bà ở đâu ta lên đấy ạ?
- Ông Hai đặt bát nước xuống chõng hỏi. Một người đàn bà mau miệng trả lời: - Thưa ông, chúng cháu ở Gia Lâm lên đấy ạ.
 “Này”: gọi
 “Thưa ông”: đáp
Thành phần gọi – đáp
( tạo lập quan hệ giao tiếp)
(duy trì quan hệ giao tiếp)
CÁC THÀNH PHẦN BIỆT LẬP
(Tiếp theo)
6
2. Ghi nhớ :
Thành phần gọi – đáp là thành phần biệt lập, dùng để tạo lập hoặc để duy trì quan hệ giao tiếp.
CÁC THÀNH PHẦN BIỆT LẬP
(Tiếp theo)
7
CÁC THÀNH PHẦN BIỆT LẬP
II. THÀNH PHẦN PHỤ CHÚ:
1. Ví dụ:
Ví dụ a: Lúc đi đứa con gái đầu lòng của anh – và cũng là đứa con duy nhất của anh, chưa đầy một tuổi. (Nguyễn Quang Sáng – Chiếc lược ngà)
Ví dụ b: Lão không hiểu tôi, tôi nghĩ vậy, và tôi càng buồn lắm.
(Nam Cao, Lão Hạc)
Cụm từ: “và cũng là đứa con duy nhất của anh”:
- Chú thích thêm cho “đứa con gái đầu lòng”
- Được đặt giữa dấu gạch ngang với một dấu phẩy (- ,)
Cụm chủ vị: “tôi nghĩ vậy”
- Giải thích cho việc “Lão không hiểu tôi”

- Được đặt giữa hai dấu phẩy ( , ,)
(Tiếp theo)
8
CÁC THÀNH PHẦN BIỆT LẬP
2. Ghi nhớ :
- TP phụ chú: Dùng để bổ sung một số chi tiết cho nội dung chính của câu.
- Khi viết, thành phần phụ chú được đặt:
+ Giữa một dấu gạch ngang với một dấu phẩy ( - , )
+ Hai dấu phẩy ( , , )
(Tiếp theo)
THẢO LUẬN
3 phút
Ví dụ c:
Một ngày cuối năm năm mươi tám - năm đó ta chưa võ trang - trong một trận càn lớn của quân Mĩ - ngụy, anh Sáu bị hi sinh.
(Chiếc lược ngà – Nguyễn Quang Sáng)
Ví dụ d: Cô bé nhà bên (có ai ngờ)
Cũng vào du kích
Hôm gặp tôi vẫn cười khúc khích
Mắt đen tròn (thương thương quá đi thôi).
(Quê hương – Giang Nam)
Ví dụ e:
Nhưng trong công việc, ai cũng gờm chị: cương quyết, táo bạo. (Những ngôi sao xa xôi - Lê Minh Khuê)
Tìm thành phần phụ chú. Nêu công dụng và đặc điểm?
10
CÁC THÀNH PHẦN BIỆT LẬP
Ví dụ c:
Một ngày cuối năm năm mươi tám – năm đó ta chưa võ trang – trong một trận càn lớn của quân Mĩ – ngụy, anh Sáu bị hi sinh.
(Chiếc lược ngà - Nguyễn Quang Sáng)
Cụm từ: “năm đó ta chưa võ trang”
- Công dụng: chú thích cho “năm năm mươi tám”
- Đặc điểm: giữa hai dấu gạch ngang.
(Tiếp theo)
11
CÁC THÀNH PHẦN BIỆT LẬP
Ví dụ d:
Cô bé nhà bên (có ai ngờ)
Cũng vào du kích
Hôm gặp tôi vẫn cười khúc khích
Mắt đen tròn ( thương thương quá đi thôi).
(Quê hương – Giang Nam)
- Cụm từ: “có ai ngờ”: Thái độ (ngạc nhiên) trước sự việc cô gái nhà bên tham gia du kích.
- Cụm từ: “Thương thương quá đi thôi”: thái độ (xúc động) trước nụ cười hồn nhiên của cô gái và đôi mắt đen tròn .
- Đặc điểm: đặt trong dấu ngoặc đơn ( )
- “Quê hương – Giang Nam”
+ Công dụng: nêu xuất xứ và tác giả.
+ Đặc điểm: đặt trong dấu ngoặc đơn ( )
(Tiếp theo)
12
CÁC THÀNH PHẦN BIỆT LẬP
Ví dụ e:
Nhưng trong công việc, ai cũng gờm chị: cương quyết, táo bạo.
(Những ngôi sao xa xôi- Lê Minh Khuê)

- “Cương quyết, táo bạo” giải thích cho cụm từ “gờm chị ”
- Đặt sau dấu hai chấm ( : )
(Tiếp theo)
13
CÁC THÀNH PHẦN BIỆT LẬP
- TP phụ chú: Dùng để bổ sung một số chi tiết cho nội dung chính của câu.
- Khi viết, TP phụ chú được đặt :
+ giữa một dấu gạch ngang với một dấu phẩy ( - , )
+ giữa hai dấu phẩy ( , , )
+ giữa hai dấu gạch ngang ( - - ).
+ giữa hai dấu ngoặc đơn ( )
+ sau dấu hai chấm ( : )
(Tiếp theo)
2. Ghi nhớ :
14
CÁC THÀNH PHẦN BIỆT LẬP
III / LUYỆN TẬP:
BT 1/ Tr 32.
- Này, bảo bác ấy có trốn đi đâu thì trốn. Chứ cứ nằm đấy, chốc nữa họ vào thúc sưu, không có, họ lại đánh trói thì khổ. Người ốm rề rề như thế, nếu lại phải một trận đòn, nuôi mấy tháng cho hoàn hồn.
- Vâng, cháu cũng đã nghĩ như cụ. Nhưng để cháo nguội, cháu cho nhà cháu ăn lấy vài húp cái đã. Nhịn suông từ sáng hôm qua tới giờ còn gì. (Ngô Tất Tố - Tắt đèn)
Tìm thành phần gọi – đáp, cho biết quan hệ giữa người gọi và đáp.
- Này : gọi
- Vâng: đáp
(Tiếp theo)
 Quan hệ trên - dưới
15
CÁC THÀNH PHẦN BIỆT LẬP
BT 2/Tr 32.
Bầu ơi ( gọi – đáp)
Tìm thành phần gọi – đáp, cho biết lời gọi – đáp hướng tới ai ?
 Lời gọi chung (không hướng tới riêng ai).
Bầu ơi thương lấy bí cùng,
Tuy rằng khác giống, nhưng chung một giàn.
(Tiếp theo)
16
CÁC THÀNH PHẦN BIỆT LẬP
BT3, 4 /Tr 33.
a. “…mọi người – kể cả anh, đều tưởng con bé sẽ đứng yên đó thôi”.
 “Kể cả anh”, giải thích cho “mọi người”
- Tìm thành phần phụ chú, chúng bổ sung điều gì ?
- Chúng liên quan đến những từ ngữ nào trước đó?
a. Chúng tôi, mọi người – kể cả anh, đều tưởng con bé sẽ đứng yên đó thôi.
(Nguyễn Quang Sáng – Chiếc lược ngà)
(Tiếp theo)
17
CÁC THÀNH PHẦN BIỆT LẬP
BT3, 4 /Tr 33.
b. “… Những người nắm vững chìa khóa của cánh cửa này - các thầy cô giáo, các bậc cha mẹ, đặc biệt là những người mẹ - gánh một trách nhiệm vô cùng quan trọng…”
(Phê-đê-ri-cô May-o, Giáo dục - chìa khóa của tương lai)
 “các thầy cô giáo, các bậc cha mẹ, đặc biệt là những người mẹ”: Giải thích cho “Những người nắm vững chìa khóa” .
(Tiếp theo)
18
CÁC THÀNH PHẦN BIỆT LẬP
BT3, 4 /Tr 33.
c. “Muốn vậy thì khâu đầu tiên, có ý nghĩa quyết định là hãy làm cho lớp trẻ - những người chủ thực sự của đất nước trong thế kỉ tới - nhận ra điều đó …”
(Vũ Khoan, Chuẩn bị hành trang vào thế kỉ mới)
 “những người chủ thực sự của đất nước trong thế kỉ tới”: giải thích cho từ “lớp trẻ”.
d. Xem ví dụ d
(Tiếp theo)
5 phút
CÁC THÀNH PHẦN BIỆT LẬP
BT5/ 33.
Viết một đoạn văn ngắn, trình bày suy nghĩ của em về việc Thanh niên chuẩn bị hành trang bước vào thế kỉ mới (trong đó có câu chứa thành phần phụ chú).
(Tiếp theo)
20
Đoạn văn tham khảo:
Chúng em - học sinh phổ thông - là lớp trẻ sống trong thế kỉ XXI, thế kỉ của sự đổi mới đất nước. Là học sinh còn nhỏ tuổi, chúng em chuẩn bị “hành trang”: tri thức, kĩ năng, thói quen làm việc… để bước vào thế kỉ mới bằng sự nỗ lực học tập để có kiến thức sau này tham gia vào cuộc sống.Trẻ em hôm nay, thế giới ngày mai (như ông cha ta thường nói) là định hướng và đồng thời cũng nêu ra trách nhiệm cho chúng em với tương lai.
BT5/ 33.
(Tiếp theo)
CÁC THÀNH PHẦN BIỆT LẬP
21
1. Học bài:
- Lí thuyết: các thành phần biệt lập.
- Bài tập: viết đoạn văn (bt 5) hoàn chỉnh và tìm các câu, đoạn văn có sử dụng thành phần biệt lập. Nêu tác dụng.
2. Soạn bài:
- Đọc bài “Chó Sói và Cừu trong thơ ngụ ngôn của La Phông - ten” .
- Cuộc đời và sự nghiệp của Hi- pô - lit Ten.
- Soạn kĩ các câu hỏi (1,2,3,4) SGK trang 41.
HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
22
KÍNH CHÚC QUÝ THẦY CÔ VÀ CÁC EM HỌC SINH MẠNH KHỎE