Tiết: 69
Ngày soạn :11 – 02 - 2010

A - MỤC TIÊU BÀI HỌC
Giúp HS
- Củng cố và nâng cao kiến thức về các thể loại văn học truyện và kí, cùng các tác phẩm truyện và kí từ Cách mạng tháng tám năm l945 đến nay.
- Củng cố văn nâng cao trình độ làm văn nghị luận về các mặt: nhận thức đề, bố cục, lập luận, diễn đạt và nhất là về cách thức phân tích các tác phẩm truyện và kí.
- Nâng cao khả năng cảm thụ tác phẩm văn học nói chung, các tác phẩm truyện và kí nói riêng.
- Thấy rõ hơn mối quan hệ giữa văn học và đời sống, để từ các hình tượng nhân vật, sự việc chi tiết, lời văn,... trong tác phẩm, HS có cảm xúc và suy nghĩ đúng đắn đẹp đẽ, giúp các em hiểu cuộc đời hơn và sống tốt hơn.
B - NHỮNG ĐIỀU CẦN LƯU Ý
I - NỘI DUNG
Theo quy định của chương trình, bài viết số 6 phải là một bàn nghị luận về văn học; do đó, nếu thiếu hiểu biết về văn học, cụ thể là về truyện và kí từ Cách mạng tháng Tám năm l945 đến nay, HS dĩ nhiên sẽ không thể tìm được ý để làm văn. Song GV không nên từ đấy mà làm cho HS lầm tưởng rằng, muốn làm tốt bài văn này thì các em chỉ cần xem lại các tác phẩm truyện và kí vừa học. Cần làm cho HS nhớ rằng, hiểu biết về văn học còn bao gồm sự am hiểu về lịch sử văn học, lí luận văn học, năng lực cảm thụ văn học,...
II - PHƯƠNG PHÁP VÀ TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC DẠY HỌC
Bài học tập trung vào nghị luận một vấn đề văn học. => Lưu ý HS ôn lại những tri thức về nghị luận, về thao tác lập luận,...để HS biết cách lập luận một cách chặt chẽ, nêu luận điểm rõ ràng, đưa dẫn chứng thuyết phục,hấp dẫn.
Đề 1 SGK:
Trong truyện “những đứa con trong gia đình” Nguyễn Thi có nêu lên quan niệm: Chuyện gia đình cũng dài như sông, mỗi thế hệ phải ghi vào một khúc. Rồi trăm con sông của gia đình lại cùng đổ về một biển, “mà biển thì rộng lắm […], rộng bằng cả nước ta và ra ngoài cả nước ta”
Anh (chị) có cho rằng, trong thiên truyện của Nguyễn Thi quả đã có một dòng sông truyền thống liên tục chảy từ những lớp người đi trước: tổ tiên, ông cha, cho đến lớp người đi sau: chị em Chiến, Việt ?
Gợi ý:
Bài viết cần có những ý cơ bản sau:
1. Chuyện gia đình cũng dài như sông, mỗi thế hệ phải ghi vào một khúc.
Có thể hiểu:
+ Chỉ được coi là con của gia đình những ai đã ghi được, làm được "khúc" của mình trong dòng sông truyền thống. Con không chỉ là sự tiếp nối huyết thống mà phải là sự tiếp nối truyền thống.
+ Không thể hiểu khúc sau của một dòng sông nếu không hiểu ngọn nguồn đã sinh ra nó. Cũng như vậy, ta chỉ có thể hiểu những đứa con (Chiến, Việt) khi hiểu truyền thống gia đình đã sinh ra những đứa con ấy.
Chứng minh:
+ Truyền thống ấy chảy từ các thế hệ ông bà, cha mẹ, cô chú đến những đứa con, mà kết tinh ở hình tượng chú Năm:
- Chú Năm không chỉ ham sông bến mà còn ham đạo nghĩa. Trong con người chú Năm phảng phất cái tinh thần Nguyễn Đình Chiểu xa xưa.
- Chú Năm là một thứ gia phả sống luôn hướng về truyền thống, sống với truyền thống, đại diện cho truyền thống và lưu giữ truyền thống (trong những câu hò, trong cuốn sổ gia đình).
+ Hình tượng người mẹ cũng là hiện thân của truyền thống:
- Một con người sinh ra để chống chọi với gian nguy, khó nhọc "cái gáy đo đỏ, đôi vai lực lưỡng, tấm áo bà ba đẫm mồ hôi". "người sực mùi lúa gạo" thứ mùi của đồng áng, của cần cù mưa nắng.
- ấn tượng sâu đậm nhất là khả năng ghìm nén