III. VẬN DUNG BĐTD VÀO THỰC TẾ GIẢNG DẠY MÔN SINH HỌC CẤP THCS:
1. Lập bản đồ tư duy trong việc kiểm tra kiến thức cũ:
- Sử dụng bản đồ tư duy vừa giúp giáo viên kiểm tra được phần nhớ lẫn phần hiểu của học sinh đối với bài học cũ. Các bản đồ tư duy thường được giáo viên sử dụng ở dạng thiếu thông tin, yêu cầu học sinh điền các thông tin còn thiếu và rút ra nhận xét về mối quan hệ của các nhánh thông tin với từ khóa trung tâm.
Ví dụ 1: Trước khi học bài “Sự lớn lên và phân chia của tế bào” – Sinh học 6.
Ví dụ 2: Trước khi học bài “Bạch cầu – Miễn dịch” – Sinh học 8
1. Lập bản đồ tư duy trong việc kiểm tra kiến thức cũ:
2. Lập bản đồ tư duy trong việc dạy kiến thức mới:
III. VẬN DUNG BĐTD VÀO THỰC TẾ GIẢNG DẠY MÔN SINH HỌC CẤP THCS:
Giáo viên có thể tổ chức:
-Hoạt động nhóm (GV sẽ là người cố vấn, là trọng tài giúp HS hoàn chỉnh BĐTD từ đó dẫn dắt đến kiến thức trọng tâm của bài học).
-Cho HS lên trình bày, thuyết minh thông qua một BĐTD do GV đã chuẩn bị sẵn (vẽ ở bảng phụ hoặc ở bìa), hoặc BĐTD mà các em vừa thiết kế và cả lớp đã chỉnh sửa, hoàn thiện.
GV có thể giới thiệu BĐTD là một sơ đồ mở nên không yêu cầu tất cả các nhóm HS có chung 1 kiểu BĐTD, GV chỉ nên chỉnh sửa cho HS về mặt kiến thức và góp ý thêm về đường nét vẽ và hình thức (nếu cần).
* Dạy một nội dung kiến thức của bài.
Ví dụ: Khi dạy bài “ Hoạt động hô hấp ” – Sinh học 8, dựa vào hình 21.2 có thể cho học sinh hoạt động nhóm lập BĐTD (sơ đồ minh họa)
1. Lập bản đồ tư duy trong việc kiểm tra kiến thức cũ:
2. Lập bản đồ tư duy trong việc dạy kiến thức mới:
III. VẬN DUNG BĐTD VÀO THỰC TẾ GIẢNG DẠY MÔN SINH HỌC CẤP THCS:
1. Lập bản đồ tư duy trong việc kiểm tra kiến thức cũ:
2. Lập bản đồ tư duy trong việc dạy kiến thức mới:
Ví dụ: Khi dạy bài “ Máu và môi trường trong cơ thể ” – Sinh học 8, dựa vào thông tin ở sách giáo khoa có thể cho học sinh hoạt động nhóm lập BĐTD hoặc giáo viên đặt câu hỏi gợi mở rồi từ từ hình thành một BĐTD ( sơ đồ minh họa)
1. Lập bản đồ tư duy trong việc kiểm tra kiến thức cũ:
2. Lập bản đồ tư duy trong việc dạy kiến thức mới:
III. VẬN DUNG BĐTD VÀO THỰC TẾ GIẢNG DẠY MÔN SINH HỌC CẤP THCS:
* Dạy nội dung kiến thức mới cả bài
Ví dụ: Khi dạy bài “ Ảnh hưởng lẫn nhau giữa các sinh vật ” – Sinh học 9
1. Lập bản đồ tư duy trong việc kiểm tra kiến thức cũ:
2. Lập bản đồ tư duy trong việc dạy kiến thức mới:
III. VẬN DUNG BĐTD VÀO THỰC TẾ GIẢNG DẠY MÔN SINH HỌC CẤP THCS:
* Dạy một nội dung kiến thức của bài.
3. Lập bản đồ tư duy trong việc dạy tiết thực hành:
Ví dụ: Khi dạy bài “ Tôm sông ” – Sinh học 7 (chuyển thành thực hành quan sát cấu tạo ngoài và hoạt động sống).
1. Lập bản đồ tư duy trong việc kiểm tra kiến thức cũ:
2. Lập bản đồ tư duy trong việc dạy kiến thức mới:
III. VẬN DUNG BĐTD VÀO THỰC TẾ GIẢNG DẠY MÔN SINH HỌC CẤP THCS:
4. Lập bản đồ tư duy trong việc dạy củng cố kiến thức:
3. Lập bản đồ tư duy trong việc dạy tiết thực hành:
Có thể sử dụng BĐTD củng cố một nội dung của bài học hoặc củng cố cả bài.
Ví dụ: Khi dạy xong phần I bài “ Lớp hai lá mầm và lớp một lá mầm” – Sinh học 6,
1. Lập bản đồ tư duy trong việc kiểm tra kiến thức cũ:
2. Lập bản đồ tư duy trong việc dạy kiến thức mới:
III. VẬN DUNG BĐTD VÀO THỰC TẾ GIẢNG DẠY MÔN SINH HỌC CẤP THCS:
5. Lập bản đồ tư duy trong việc dạy tiết tổng kết ôn tập kiến thức:
4. Lập bản đồ tư duy trong việc dạy củng cố kiến thức:
3. Lập bản đồ tư duy trong việc dạy tiết thực hành:
1. Lập bản đồ tư duy trong việc kiểm tra kiến thức cũ:
2. Lập bản đồ tư duy trong việc dạy kiến thức mới:
III. VẬN DUNG BĐTD VÀO THỰC TẾ GIẢNG DẠY MÔN SINH HỌC CẤP THCS:
Ví dụ: Khi dạy xong chương Rễ – Sinh học 6
Ở đây trên cơ sở bước đầu vận dụng thực tế trong quá trình giảng dạy môn Sinh học, chúng tôi nêu ra những ý kiến có tính chất đề xuất để quý thầy, cô giáo tham khảo, thảo luận để phần nào đi đến thống nhất việc sử dụng phương pháp dạy học bằng bản đồ tư duy trong môn Sinh học
-Dùng phương tiện máy tính và đèn chiếu hỗ trợ thiết kế trên Powerpoint, sử dụng phần mềm ConceptDraw MINDMAP 5 pro, hoặc phần mềm IMindmap 5 để vẽ BĐTD.
-Dùng những phương tiện sẵn có của một lớp học bình thường như: GV có thể dùng phấn màu vẽ trực tiếp lên bảng ( nếu có khả năng vẽ được). Thay vì dùng máy, GV có thể thực hiện các thao tác trên bằng tay, có thể vẽ trên giấy A4 hoặc A0 bằng bút màu.