ĐỀ CƯƠNG ÔN TẬP HK2 – SINH 11
( ( (
Thế nào là vận động theo ánh sáng, trọng lực, đồng hô sinh học, sức trương nước ? Giải thích ?
Loại
Khái niệm
Giải thích

Vận động theo ánh sáng
(Hướng sáng)
- Là sự vận động của một bộ phận cây (hoa, ngọn) về phía ánh sáng, khi ánh sáng chiều vào một phía của cây
- Khi ánh sáng chiếu vào một phía của cơ thể, auxin từ phía được chiếu sáng chuyển sang phía không được chiếu sáng, nồng độ auxin cao của phía này đã kích thích sự sinh trưởng của tế bào và chính sự sinh trưởng không đồng đều của hai lớp tế bào ở hai phía của ngọn đã làm cho ngọn cây cong về phía được chiếu sáng
- Ví dụ:
+ Hoa hướng dương buổi sáng hướng về hướng Đông, buổi chiều quay về hướng Tây
+ Ngọn cây hướng về phía có ánh sáng mạnh

Vận động theo trọng lực
( Hướng đất )
- Là sự vận động của rễ cây luôn luôn hướng xuống đất, ngay cả khi ta đặt cây nằm ngang
- Khi ta đặt cây nằm ngang, auxin tập trung ở nửa dưới của thân, do tác dụng của trọng lực. Nồng độ auxin cao ở mặt dưới rễ đã ức chế sự sinh trưởng của tế bào và rễ cong xuống chính là do sự sinh trưởng không đồng đều của lớp tế bào ở hai phía của rễ

Vận động theo đồng hồ sinh học
( Ứng động sinh trưởng)
- Là sự vận động theo một nhịp điệu nhất định trong ngày
-Do các nhân tố môi trường : ánh sáng, nhiệt độ, … đã tác động lên cơ thể không theo một phía xác định
- Ví dụ: Vận động nở hoa, vận động ngủ

Vận động theo sức trương nước
( Ứng động không sinh trưởng)
- Là sự vận động theo sự thay đổi sức trương nước của các tế bào khớp gối
- Các vận động đậy nắp, khép bẫy, cụp lá, cụp cành xảy ra do tác động cơ học là do các bơm ion hoạt động, kéo các ion và tiếp đó là nước ra khỏi tế bào khớp, làm cho các tế bào này mất sức căng trương nước
- Ví dụ:
+ Vận động cụp lá, cụp cành của các cây thuộc họ Trinh nữ
+ Vận động của các cây ăn thịt

2. Phân biệt Hướng động và vận động cảm ứng
Tiêu chí
Hướng động
Vận động cảm ứng ( Ứng động)


Định nghĩa
- Là hình thức phản ứng của một bộ phận của cây trước tác nhân kích thích theo một hướng xác định
- Là hình thức phản ứng của cây trước một tác nhân kích thích không xác định



Các kiểu
- Hướng sáng, hướng nước, hướng đất ( hướng trọng lực), hước hóa, hướng nước, hướng tiếp xúc, hướng nhiệt …
- Ứng động sinh trưởng( vận động theo đồng hồ sinh học) : vận động quấn vòng, vận động nở hoa, vận động ngủ thức …
- Ứng động không sinh trưởng ( vận động theo sự thay đổi sức trương nước): vận động tự vệ, vận động bắt mồi …

Cơ quan thực hiện
- Bao lá mầm ( ở cây hòa thảo)
- Thân, cành, rễ của các loài cây khác …
- Lá, cánh hoa, đài hoa, thể gối ở cây trinh nữ …



Cơ chế chung
- Do sự phân bố lại của auxin dẫn đến nồng độ auxin không đều ở hai phía đối diện nhau, vì thế dẫn đến sự sinh trưởng không đồng đều ở hai phía đối diện của cơ quan ( thân, rễ, bao lá mầm )
- Do sự thay đổi trạng thái trương nước, co rút chất nguyên sinh, biến đổi quá trình sinh lý, sinh hóa theo nhịp đồng hồ sinh học hoặc trước tác nhân kích thích của môi trường.

Đặc


điểm
- Cử động theo một chiều hướng nhất định do tác động của điều kiện ngoại cảnh
- Liên quan tới bộ phận non của cây, sự phân chia tế bào và sự tăng trưởng
- Chịu tác động của chất sinh trưởng (auxin)
- Có hầu hết thực vật
- Cử động không theo một chiều hướng, có tính đồng loạt trong 1 thời điểm
- Liên quan tới cơ chế cử động trương nước, không liên quan tới phân chia tế bào
- Không chịu tác động của chất sinh trưởng
- Mang tính chủng loại


Vai trò
- Giúp cây thích ứng với sự biến động của điều kiện môi trường
- Trong trồng trọt, việc tưới nước bón phân tạo điều kiện cho hệ rễ phát triển theo ý muốn
- Giúp cây thích nghi đa dạng với biến đổi của môi trường như ánh sáng, nhiệt độ, đảm bảo cho cây tồn tại và phát triển với tốc độ nhanh hay chậm theo nhịp điệu