Sự kiện Ngô Bảo Châu

Tài nguyên dạy học

Cảnh đẹp Việt nam

Hôm nay

Các ý kiến mới nhất

Hỗ trợ trực tuyến

Điều tra ý kiến

Bạn thấy trang này như thế nào?
Đẹp
Đơn điệu
Bình thường
Ý kiến khác

Thống kê

  • lượt truy cập   (chi tiết)
    trong hôm nay
  • lượt xem
    trong hôm nay
  • thành viên
  • Ảnh ngẫu nhiên

    VietNamNet11.flv _clip_2010_11_24_10_20101124104444_trangphucteendaopho.flv _clip_2010_11_27_09_20101127090450_tromcap.flv _clip_2010_09_28_09_batxe.flv _clip_2010_10_08_09_anhsanghoguom.flv _clip_2010_09_27_10_tronmat.flv _clip_2010_10_13_09_anhsangkybiok_2.flv Tuoi_Tre_Online__Trang_chu.flv __201011_10991_trienlammoitruong.flv VL12_Xoa_vet_xam_bang_Laze.flv 12_PhimHeMatTroi.flv 100799_HienTuongThuyTrieu.flv _clip_2010_11_22_16_20101122155733_DEN_QUANG_HOC_TIET_KIEM_DIENsua.flv _clip_2010_11_04_11_anhsanglatiep1.flv Demo_cam_bien_vat_can_360p.flv

    Thành viên trực tuyến

    2 khách và 1 thành viên
  • Nguyễn Văn Danh
  • Lời hay ý đẹp

    Chào mừng quý vị đến với THƯ VIỆN HỌC TẬP_Khoa GD Tiểu học và Mầm non ĐH Phú Yên

    Quý vị chưa đăng nhập hoặc chưa đăng ký làm thành viên, vì vậy chưa thể tải được các tài liệu của Thư viện về máy tính của mình.
    Nếu chưa đăng ký, hãy nhấn vào chữ ĐK thành viên ở phía bên trái, hoặc xem phim hướng dẫn tại đây
    Nếu đã đăng ký rồi, quý vị có thể đăng nhập ở ngay phía bên trái.
    Gốc > Bài viết > Nghiên cứu khoa học >

    Dạy học phân hóa môn toán ở tiểu học

                                                                  

    Với ý nghĩa đảm bảo cho việc thực hiện tốt các mục đích dạy học đối với tất cả HS đồng thời khuyến khích phát triển tối đa và tối ưu  những khả năng của cá nhân trong quá trình học tập, dạy học phân hóa (DHPH) đang được xem là một giải pháp phổ biến hiện nay.

     DHPH là phương pháp dạy học có tính đến sự khác biệt của người học (cá nhân) hoặc nhóm người học. Ở tiểu học DHPH thường được thể hiện ở việc lấy chuẩn kiến thức kỹ năng làm nền cơ bản, ngoài kế hoạch dạy học thông thường phân hóa để có những kế hoạch dạy học phù hợp đưa HS yếu kém đạt chuẩn và giúp các đối tượng đã đạt chuẩn hoặc khá, giỏi phát triển ở mức cao hơn. Ngoài ra, ở một số nơi DHPH thể hiện ở việc tổ chức cho HS học theo chương trình tự chọn môn học.

    1. Sơ lược một số vấn đề về cơ sở lý luận

    Theo tác giả Nguyễn Bá Kim, DHPH có thể được thực hiện theo hai hướng: “DHPH trong” và “DHPH ngoài”. DHPH trong (hay còn gọi là phân hóa nội tại) là sử dụng những biện pháp phân hóa thích hợp với các đối tượng khác nhau trong cùng một lớp học, trong cùng khoảng thời gian, đảm bảo thống nhất một chương trình và kế hoạch DH. Nhìn bề ngoài “DHPH trong” không có gì khác biệt so với các lớp học thông thường. “ DHPH ngoài” là sử dụng những biện pháp phân hóa thích hợp để phân hóa rõ rệt về nội dung và cả hình thức tổ chức dạy học, tức là hình thành những nhóm ngoại khóa, lớp chọn, trường chuyên, sử dụng chương trình chuyên biệt, nội dung và kế hoạch dạy học không lệ thuộc chặt chẽ vào SGK.

    Trong thực tiễn DH hiện nay, thường có hai hình thức DHPH gọi là “DHPH trung gian” và “DHPH bộ phận”. DHPH trung gian là DHPH dựa trên sự thống nhất của mục tiêu dạy học cho tất cá các đối tượng HS, sau đó, HS có thể chọn một môn học hay lĩnh vực học tập mà mình ưa thích hoặc có sở trường để học chuyên sâu theo chương trình và tài liệu riêng. Hình thức này ở tiểu học được gọi là dạy học theo chương trình tự chọn. DHPH bộ phậm là DHPH diễn ra ở cấp độ tổ chức hoạt động dạy học. Trong cùng một nội dung học tập, GV vận dụng các phương pháp và kỹ thuật dạy học tích cực để tạo cơ hội cho HS được học tập phù hợp với nhịp độ phát triển của cá nhân, nhằm đạt hiệu quả học tập cao nhất ở mỗi HS. Như vậy có thể coi DHPH trung gian là một cấp độ của DHPH ngoài và DHPH bộ phận là một cấp độ của DHPH trong.

    - Quy trình thực hiện DHPH  trong môn toán ở TH thường diễn ra như sau: Đánh giá, phân loại trình độ, năng lực học toán của  HS à Xây dựng kế hoạch, nội dung và lựa chọn hình thức, PPDH cho phù hợp với từng nhóm đối tượng hoặc từng đối tượng đặc biệt à Tổ chức triển khai thực hiện à Kiểm tra, đánh giá và điều chỉnh, hoàn thiện.

    2. Một số khó khăn trong thực tiễn hiện nay khi thực hiện DHPH

    Qua khảo sát điều tra và trao đổi với các GVTH trực tiếp giảng dạy, chúng tôi tổng hợp một số khó khăn khi tiến hành dạy học phân hóa nói chung và môn toán nói riêng hiện nay như sau:

    - Sĩ số lớp học hiện nay quá đông (mỗi lớp thường trên 35 HS), nên việc dạy học phù hợp với từng đối tượng HS rất khó. Chưa kể đến việc HS có thể học tốt môn này nhưng chưa tốt môn khác nên cần phải có nhiều cách chia nhóm, phân loại đối tượng HS phù hợp theo từng môn học.

    - Cơ sở vật chất còn thiếu thốn; thiếu chương trình, tài liệu tham khảo; thiếu phương tiện kỹ thuật, đồ dùng dạy học,...

    - Trình độ đào tạo và năng lực sư phạm của đội ngũ GVTH hiện nay chưa đồng đều, chưa có nhiều GV có năng lực và kinh nghiệm trong việc DHPH.

    - GVTH phải dạy nhiều môn nên khó khăn trong việc chuẩn bị kế hoạch bài dạy theo định hướng phân hóa.

    - Có thể xuất hiện những biểu lộ mất tự tin hay mặc cảm về tâm lý đối với HS đầu cấp khi bị xếp vào nhóm yếu kém cũng như tâm lý lo lắng của phụ huynh HS.

     

    Để khắc phục những khó khăn trong thực tiễn nói trên, cần phải kết hợp nhiều giải pháp tổng thể như điều chỉnh sĩ số lớp học; tăng cường cơ sở vật chất, phương tiện dạy học; tổ chức biên soạn chương trình, nội dung; bồi dưỡng chuyên đề cho đội ngũ GV, tăng cường học liệu cho HS.... Trong đó cần ưu tiên cho việc nâng cao năng lực nghề nghiệp giáo viên, hỗ trợ cho GV những nghiệp vụ sư phạm để DHPH có hiệu quả là cần thiết.

    1. Một số biện pháp về nghiệp vụ sư phạm để thực hiện dạy học phân hóa môn toán ở tiểu học đạt hiệu quả

    Trong từng công đoạn của tiến trình DHPH như đã trình bày ở trên, GV cần thực hiện những biện pháp về nghiệp vụ sư phạm như sau:

    3.1. Kết hợp nhiều hình thức kiểm tra để đánh giá, chẩn đoán, phân loại đối tượng HS theo trình độ

    - Kết hợp kiểm tra định kỳ, kiểm tra thường xuyên và quan sát lớp học: GV cần thận trọng khi đưa ra kết luận một HS nào đó thuộc nhóm trình độ nào. Do vậy  cần phải kết hợp nhiều hình thức kiểm tra trong dạy học để có kết quả khách quan và chính xác. Ngoài việc kiểm tra định kỳ và kiểm tra thường xuyên, GV nên có sổ tay ghi chép kết quả quan sát, theo dõi hàng ngày, trong đó lưu ý đến những trường hợp đặc biệt, hoặc quá xuất sắc hoặc quá yếu để tiến hành DHPH phù hợp.

    - Kết hợp kiểm tra độ khó và độ nhanh, tăng cường cho HS tự đánh giá: Hiện nay GV thường chỉ thiết kế đề kiểm tra theo độ khó. Để có thể phân loại sâu hơn, GV thiết kế đề kiểm tra kết hợp độ khó và độ nhanh, tức là tăng số lượng bài tập trong mỗi lần kiểm tra, kết quả đánh giá không theo thang điểm 10 mà là GV ghi nhận trong cùng một khoảng thời gian đó, HS làm đúng được bao nhiêu bài. Cách làm này khuyến khích HS phát huy hết khả năng của mình đồng thời có thể tự đánh giá khả năng của mình so với các bạn.

    3.2. Phân bậc nhiệm vụ trong thiết kế kế hoạch bài dạy

    DHPH trong môn toán thường được vận dụng vào khâu dạy kiến thức mới; thực hành giải bài tập toán và giao bài tập về nhà.

    - Phân bậc nhiệm vụ học tập đối với nội dung mang tính lý thuyết:

     Kỹ thuật cơ bản cho việc thiết kế này là chia nhỏ nội dung học tập ra thành nhiều nhiệm vụ. HS khá giỏi sẽ thực hiện nhiệm vụ khó hơn hoặc nhiều nhiệm vụ hơn hoặc thực hiện không có sự hướng dẫn. HS TB hoặc yếu sẽ thực hiện ít nhiệm vụ đơn giản hơn hoặc ít hơn, hoặc được những chỉ dẫn, hỗ trợ nhiều hơn

    - Đối với dạng bài toán có lời văn, kỹ thuật nâng dần độ khó thường dùng là:

    + Giữ nguyên bài toán mẫu thay đổi số liệu

    + Thay tình huống bài toán bằng tình huống tương tự cùng bản chất về mối quan hệ

    + Thay một dữ liệu đã cho bằng một bài toán đơn sau đó  kết nối bài toán đã cho thành bài toán phức hợp hơn.

    + Kết hợp nhiều bài toán đơn để tạo ra bài toán phức hợp hơn.

    + Cho tình huống mở, HS tự điền dữ liệu và thực hiện.

    + Cho dữ liệu, HS tự đặt tình huống (ngữ cảnh) và thực hiện.

    Về phân loại mức độ khó xét về mục đích dạy học toán để rèn luyện và phát triển tư duy cho HSTH, tác giả Trần Ngọc Lan đã phân ra làm 3 dạng theo mức độ từ dễ đến khó như sau:

    Dạng 1: Các bài tập rèn luyện các thao tác tư duy cơ bản. Chẳng hạn các bài tập dạng cơ bản đại trà như đọc số, viết số, so sánh số, tính toán thuần túy trong bảng hoặc ngoài bảng, đếm số hình, đổi đơn vị đo, giải bài toán đơn,...)

    Ví dụ: Đọc số 195080126 (Toán 4, tr.160, bài 3)

    HS đọc Một trăm chín mươi lăm triệu không trăm tám mươi nghìn một trăm hai mươi sáu.

     GV hỏi: Để đọc được số này, em thực hiện phân lớp như thế nào? ( phân lớp đơn vị, lớp nghìn, lớp triệu.

    Chữ số 9 trong số trên có giá trị là bao nhiêu? (90000000), chữ số 8 trong số trên có giá trị bao nhiêu? (80000)...

    Dạng 2: Các bài tập này có ưu thế trong việc rèn luyện và phát triển  tư duy hình thức (như các kỹ năng trình bày, diễn đạt, suy luận logic...). Chẳng hạn các dạng toán “ Tìm số thỏa mãn điều kiện cho trước, các bài toán có lời văn điển hình, các bài toán có nội dung hình học gắn liền thực tiễn, bài toán suy luận đơn giản,...

    Với dạng toán này, khi tổ chức thực hiện GV cần chú ý đến yêu cầu HS trình bày những lâp luận logic để giải bài toán. Ví dụ: Tìm x biết 57 < x < 62 và a) x là số chẵn; b) x là số lẻ; c) x là số tròn chục.

    -         Sau khi HS thực hiện câu a) với kết quả là 58, 60. GV có thể đặt câu hỏi Vì sao x không thể là 59 và 61 ? (vì x phải là số chẵn) Hoặc x cần tìm thỏa mãn mấy điều kiện. Đó là những điều kiện nào?

    Dạng 3: Một số bài tập có ưu thế trong việc rèn luyện tư duy phê phán, tư duy thuật giải, tư duy sáng tạo,... Chẳng hạn như dạng toán phát hiện lỗi sai và chữa lại cho đúng, tính nhanh, giải bài toán bằng nhiều cách, bài toán mở , ...)

    Khi tổ chức DHPH nội dung thực hành luyện tập và sửa bài tập toán, thường yêu cầu cao về năng lực tổ chức và quản lý lớp học của người GV. Do đó GV cần dự kiến về thời gian và biện pháp sao cho phù hợp nhất để phát huy khả năng của từng HS.

    3.3.  Linh hoạt trong tổ chức hoạt động nhóm khi DHPH

    Tùy theo mục tiêu dạy học, việc chia nhóm có thể theo nhiều cách: Nhóm đôi (nhóm đối ngẫu), nhóm ngẫu nhiên, nhóm hỗn hợp và nhóm phân theo trình độ. Trong DHPH, nhóm hỗn hợp được sử dụng khi nhiệm vụ của các nhóm là như nhau, với mục đích là HS giỏi sẽ giúp đỡ HS yếu hơn. Nhóm theo trình độ được sử dụng khi mức độ yêu cầu của nhiệm vụ từng nhóm khác nhau, như ví dụ nêu ở trên hoặc trong thực hành giải bài tập để mỗi nhóm được yêu cầu làm những bài tập với độ khó khác nhau.

    3.4. Giao tiếp trong dạy học phân hóa .

    Đối với GV, lời nói của GV trong dạy học hoặc giao tiếp với HSTH rất có ý nghĩa vì đặc điểm tâm lý cơ bản của lứa tuổi này là rất vô tư và hồn nhiên, các em đặt rất nhiều niềm tin vào giáo viên. Do vậy GV cần có kỹ thuật nói rõ ràng, tốc độ vừa phải dễ nghe, thân thiện nhưng nghiêm túc và luôn khuyến khích. Không nên gay gắt hay nặng lời với những HS yếu kém. Với mỗi trường hợp, cần tìm hiểu nguyên nhân để có biện pháp hỗ trợ, giúp đỡ HS phù hợp.

    Đối với HS, GV nên khuyến khích HS nói lại bằng ngôn ngữ của mình khi hiểu một nội dung học tập nào đó. Ví dụ như mô tả lại cách hiểu các mối quan hệ trong một bài toán, cách thực hiện các bước giải một bài toán, ... để giúp HS hiểu sâu sắc và ghi nhớ tốt hơn, đồng thời giúp GV có cơ sở để đánh giá HS trung thực hơn.

    Để DHPH thành công, trong giao tiếp hàng ngày với HS, GV cần lưu ý về sự tinh tế trong ứng xử đối với các nhóm HS để tạo điều kiện cho mọi HS đều cố gắng vươn lên phát triển tối đa và tối ưu khả năng của mình, đồng thời cũng lưu ý đến sự “phân biệt” làm tổn thương về mặt tâm lý đối với HS khi DHPH. Do đó GV cũng lưu tâm đến giáo dục cảm xúc trí tuệ và giáo dục giá trị  cho HS như cần phải yêu thương, giúp đỡ nhau trong học tập, biết trung thực trong học tập, biết tôn trọng kết quả của mình và của người khác, không coi thường người khác khi mình giỏi hơn, không bi quan khi mình chưa giỏi như bạn ... Ngoài ra GV cũng cần tăng cường trao đổi và giao tiếp tốt với phụ huynh HS hoặc các tổ chức giáo dục ngoài trường để phối hợp trong việc giáo dục toàn diện cho HS nói chung và môn toán nói riêng.

                                                   ThS. Nguyễn Thùy Vân ( Trường Đại học Phú Yên)

     

    TÀI LIỆU THAM KHẢO:

    1. Nguyễn Văn Cường, Đổi mới phương pháp dạy học, tài liệu tập huấn 2007
    2. Trần Ngọc Lan, Rèn luyện tư duy cho HS tiểu học thông qua việc khai thác, sử dụng một số bài tập toán ở SGK, Tạp chí Giáo dục số 201, đợt 1, tháng 11. 2010.
    3. Trần Ngọc Lan – Đặng Thị Hồng Hiếu, Kỹ thuật dạy học, một cấp độ của phương pháp dạy học, Tạp chí Giáo dục số 205, kỳ 1, tháng 1. 2009.
    4. Trần Ngọc Lan, Nguyễn Thùy Vân, Dạy học phân hóa trong môn Toán ở tiểu học, Tạp chí Giáo dục số 224 (kỳ 2 – 10/2009),

    Nguyễn Thùy Vân @ 22:53 16/11/2010
    Số lượt xem: 6003
    Số lượt thích: 0 người
     
    Gửi ý kiến
    print